Πώς θα σας φαινόταν, αν βάζατε στο ρεζερβουάρ μόλις ένα λίτρο και μ' αυτό φτάνατε από την Αθήνα ως την Αλεξανδρούπολη κι ακόμα παραπέρα!

Ποιός δεν θα το 'θελε, σε τέτοιους δύσκολους καιρούς... Όνειρο απατηλό, ίσως πείτε όχι εντελώς, θα αντέτεινα, γιατί αυτό το «ακατόρθωτο» (840 χιλιόμετρα με ένα λίτρο καυσίμου) το κατάφερε ήδη μια 20μελής ομάδα φοιτητών του ΕΜΠ!

Βέβαια, όχι μ' ένα αυτοκίνητο όπως τα συνηθισμένα που κυκλοφορούν στους δρόμους, ούτε με καύσιμο τη συνηθισμένη (και πανάκριβη!) αμόλυβδη βενζίνη, που εμείς αγοράζουμε στα πρατήρια... Αλλά μήπως είναι συνηθισμένο το ρεκόρ που πέτυχαν και μάλιστα συνεχίζουν τις προσπάθειες για να το βελτιώσουν ακόμα περισσότερο;

Το δικό τους όχημα, ο «Προμηθέας» (όνομα προφανώς εμπνευσμένο από το ίδιο το έμβλημα του Μετσόβιου), το οποίο σχεδίασαν, κατασκεύασαν και οδήγησαν μόνοι τους στον φετινό 26ο Οικολογικό Μαραθώνιο της Shell, στην πίστα Eurospeedway του Λόσιτζ στη Γερμανία, είναι αεροδυναμικό, πανάλαφρο, τρίτροχο και «καίει» αντί για βενζίνη υδρογόνο, το «καύσιμο του μέλλοντος», όπως έχει χαρακτηριστεί από πολλούς.

Αυτό επέλεξαν τα παιδιά χάρη στην υψηλότατη ενεργειακή του απόδοση, αλλά κυρίως χάρη στη μηδενική εκπομπή ρύπων κατά τη χρήση του (τα οχήματα που συμμετέχουν στο Μαραθώνιο έχουν, έτσι κι αλλιώς, ως στόχο τη μικρότερη δυνατή κατανάλωση ενέργειας σε συνδυασμό με τη μικρότερη δυνατή έκλυση CO2), αφού η ένωσή του με το οξυγόνο μέσα σε μια κυψέλη καυσίμων (δείτε περισσότερα γι αυτό το θέμα στο πρόσφατο αφιέρωμα του TechnoΛογείν στην ελληνική εταιρία Tropical, που μάλιστα χορήγησε την κυψέλη την οποία χρησιμοποίησαν οι φοιτητές του ΕΜΠ στο συγκεκριμένο όχημα) δίνει ηλεκτρική ενέργεια και, ως παραπροϊόν, σκέτο νερό.

Κινητήρας για βραβείο

Η κυψέλη προσέφερε την απαραίτητη ενέργεια για την κίνηση του οχήματος μΆ έναν σχετικά καλό βαθμό απόδοσης (γύρω στο 55% στη διάρκεια του αγώνα, όπως μας είπαν τα μέλη της ομάδας), όμως, εκεί που τα παιδιά «έδωσαν ρέστα», απαντώντας με τον καλύτερο τρόπο στη μεγάλη πρόκληση που είχαν μπροστά τους, ήταν στον κινητήρα.

Κατασκεύασαν μόνοι τους (υλοποιώντας έμπρακτα, στο εργαστήριο, τις θεωρητικές γνώσεις τους, αντί να αγοράσουν κάποιο έτοιμο προϊόν από την αγορά, όπως έκαναν οι άλλες ομάδες που πήραν μέρος στον Μαραθώνιο) έναν ηλεκτρικό κινητήρα μονίμων μαγνητών, τον οποίο ενσωμάτωσαν στο μοναδικό πίσω τροχό του «Προμηθέα» (αυτό που διεθνώς λέγεται in-wheel motor), κερδίζοντας τόσο από την υψηλή ενεργειακή αποδοτικότητα αυτής της σχεδίασης, όσο και από την απουσία συστήματος μετάδοσης της κίνησης.

Ο κινητήρας τους κατόρθωσε με την πολύτιμη συνεισφορά των ηλεκτρονικών συστημάτων διαχείρισης της ισχύος- να επιτύχει, τελικά, βαθμό απόδοσης της τάξεως του 95%, όταν οι συνήθεις ηλεκτροκινητήρες του εμπορίου κυμαίνονται γύρω στο 65%, ενώ έγινε και αντικείμενο θαυμασμού από πολλές ξένες ομάδες, καθώς ήταν ο μοναδικός ουσιαστικά χειροποίητος κινητήρας σΆ αυτούς τους αγώνες, που τόσα χρόνια γράφουν ιστορία...

Εξοικονομείν αλά ελληνικά...

Ο Μαραθώνιος Οικονομίας της Shell - που θεωρείται ένα από τα μεγαλύτερα εκπαιδευτικά project στην Ευρώπη - καλεί μαθητές και φοιτητές να σχεδιάσουν και να κατασκευάσουν οχήματα με βασικό κριτήριο τη μικρότερη δυνατή κατανάλωση ενέργειας και έκλυση ρύπων.

Στην Ευρώπη πραγματοποιείται τα τελευταία 26 χρόνια, στις ΗΠΑ τα τελευταία τρία, ενώ φέτος ξεκίνησε για πρώτη φορά και στην Ασία. Έχει ενεργό συμβολή στην αντιμετώπιση του ζητήματος της βιώσιμης κινητικότητας, διερευνώντας νέες τεχνολογικές δυνατότητες για τα αυτοκίνητα που θα οδηγούμε τα επόμενα χρόνια. Φέτος, στον ευρωπαϊκό Μαραθώνιο Οικονομίας συμμετείχαν 213 ομάδες (ανάμεσά τους και δυο ελληνικές) από 22 συνολικά χώρες.

Οι ομάδες μπορούν να «κατεβάσουν» οχήματα σε δυο κατηγορίες: στην Prototype (με πιο φουτουριστικά οχήματα, στην οποία αγωνίστηκε ο «Προμηθέας») και στην Urban Concept, (με οχήματα που θα μπορούσαν να κυκλοφορήσουν ακόμα και σήμερα στο δρόμο, στην οποία τα τρία τελευταία χρόνια συμμετέχει η ομάδα TUC Eco Racing, του Πολυτεχνείου Κρήτης με το ER10, επίσης με ηλεκτρικό κινητήρα και κυψέλες καυσίμου και πολύ καλές επιδόσεις, ειδικά σε θέματα ασφάλειας, όπου απέσπασαν και βραβείο περισσότερα για τη δική τους προσπάθεια, προσεχώς)...

Μια μικρή λεπτομέρεια, με μεγάλη σημασία, είναι ότι στους ίδιους αγώνες συμμετείχε, πριν από μερικά χρόνια, και μια ομάδα Λυκείου της Χίου (!!!) με συντονιστή τον καθηγητή κ. Καμενάκη, που μάλιστα δάνεισαν το δικό τους αλουμινένιο πλαίσιο στην ομάδα του Πολυτεχνείου για να στηθεί, με τις αναγκαίες προσαρμογές προκειμένου να βελτιωθεί η αεροδυναμική του, ο «Προμηθέας».

Πριν από πέντε χρόνια, τέλος, είχε συμμετάσχει με δικό της όχημα και ομάδα φοιτητών από το 1ο και 2ο ΤΕΕ Αιγάλεω.

Τα μέσα και τα έξω...

Μιλήσαμε αρκετή ώρα με επτά από τα 20 (!) συνολικά μέλη της ομάδας φοιτητών του ΕΜΠ, που κατασκεύασαν τον «Προμηθέα», και τον καθηγητή τους, υπεύθυνο του Εργαστηρίου Ηλεκτρονικών Ισχύος, Αντώνη Κλαδά.

Στα λόγια τους ήταν φανερή η στενοχώρια, γιατί οι περιορισμένοι πόροι που είχαν στη διάθεσή τους δεν τους επέτρεψαν, παρά την τεχνογνωσία τους, να πετύχουν καλύτερη επίδοση, η οποία θα τους ανέβαζε αισθητά στην τελική κατάταξη.

Τόνιζαν πως οι πολλαπλάσιοι πόροι πού είχε το Πολυτεχνείο της Ναντ (έλεγαν χαρακτηριστικά, πως η δική τους κυψέλη καυσίμων είχε κόστος 10.000 €, ενώ των Γάλλων 200.000 € και, φυσικά, ανάλογα υψηλή απόδοση), επέτρεψαν στο υδρογονοκίνητο πρωτότυπο όχημά τους όχι απλώς να νικήσει με νέο παγκόσμιο ρεκόρ, καλύπτοντας απόσταση 4.414,1 χιλιομέτρων με το ισοδύναμο ενός λίτρου βενζίνης*, αλλά να «σαρώσει» την προηγούμενη καλύτερη επίδοση, που είχε επιτύχει ελβετική ομάδα το 2005, με 3.836 χιλιόμετρα.

Όμως, από τη άλλη πλευρά, η λάμψη στα μάτια τους φανέρωνε την αποφασιστικότητά τους να συνεχίσουν και να εντείνουν τις προσπάθειες, τόσο προς την πλευρά της αναζήτησης νέων και περισσότερων χορηγών, όσο και προς την πλευρά της βελτίωσης του οχήματος, με επεμβάσεις κυρίως στο σασί και με πιθανή στροφή προς την κατηγορία των Urban Concept.

Η ηλεκτροκίνηση, το μέλλον

Επόμενος στόχος τους είναι να αποδείξουν πως και στη χώρα μας το μέλλον της αυτοκίνησης βρίσκεται στα ηλεκτρικά οχήματα μάλιστα, σαν εργαστήριο έχουν ήδη προχωρήσει, όπως μας εξήγησε ο κ. Κλαδάς σε προτάσεις και συνεργασίες, για τη μετατροπή μικρών λεωφορείων και επιβατικών αυτοκινήτων σε ηλεκτρικά, με χρήση συσσωρευτών, τα οποία μπορούν να δώσουν εντυπωσιακά αποτελέσματα στα περιβαλλοντικά προβλήματα μεγαλουπόλεων (πχ. ως υπηρεσιακά οχήματα στην τοπική αυτοδιοίκηση ή τις ΔΕΚΟ), καθότι τα ίδια δεν επιβαρύνουν ούτε στο ελάχιστο, όντας μηδενικών ρύπων.

Και, πάνω απ' όλα, η ανάπτυξη μιας εγχώριας έστω και μικρής κλίμακας βιομηχανίας σχεδίασης και κατασκευής οχημάτων, βασισμένων σε εναλλακτικές πηγές ενέργειας, μπορεί να αποδειχτεί το κατάλληλο στήριγμα και κίνητρο για να ανακοπεί (όσο είναι δυνατό) η «διαρροή εγκεφάλων» στο εξωτερικό, σε αναζήτηση ευκαιριών απασχόλησης, με όλες τις θετικές επιπτώσεις που μπορεί να έχει κάτι τέτοιο για τη χώρα...

---

* Τα οχήματα στην κατηγορία των Prototypes καλούνται να κάνουν οκτώ γύρους στην πίστα (συνολικά 25485 μ.) με ελάχιστη μέση ταχύτητα 30 χλμ./ώρα, μέσα σε 51 λεπτά, το πολύ. Οι ομάδες μπορούν να κάνουν τέσσερις προσπάθειες και μετράει η καλύτερη. Στο τέλος αυτής της διαδικασίας γίνεται καταμέτρηση του καυσίμου που καταναλώθηκε και το αποτέλεσμα ανάγεται σε ποσότητα ενός λίτρου, σε θερμοκρασία 15 βαθμών Κελσίου. Αν, όπως στην περίπτωση του «Προμηθέα», το καύσιμο δεν είναι βενζίνη αλλά υδρογόνο, γίνεται εξίσωση της θερμογόνου δύναμης, ώστε τα αποτελέσματα να αντιστοιχούν σε κατανάλωση 1 λίτρου βενζίνης.