Το σύνθημα, το έμβλημα, οι λέξεις-κλειδιά της εποχής (όπως θέλετε πείτε το) είναι χωρίς αμφιβολία και με πενιχρά περιθώρια αμφισβήτησης, η οικονομία, η λιτότητα, το σφίξιμο της ζώνης, ως εκεί που δεν παίρνει άλλο...

Καλώς ή κακώς, πρέπει όλοι να μάθουμε να ζούμε με λιγότερα, κάνοντας εξ ανάγκης μειώσεις και περικοπές παντού, μέχρι να ξεπεράσουμε την κρίση.

Περιθώρια, πάντως, έστω και μικρά, αν ψάξουμε με τον κατάλληλο τρόπο και μια γερή δόση ανατρεπτικής των συνηθειών μας εφευρετικότητας, βρίσκονται σε κάθε χώρο και δραστηριότητα της καθημερινότητάς μας, από το φαγητό και την ένδυση ως την ψυχαγωγία και τις μετακινήσεις μας.

Ειδικά σ' ό,τι αφορά στις τελευταίες, στη μάχη για την εξοικονόμηση πόρων έχουμε πια ένα σπουδαίο σύμμαχο: η εφαρμογή για κινητά τηλέφωνα και όχι μόνο Optitrans αξιοποιεί την τελευταία λέξη της τεχνολογίας, για να προσφέρει βέλτιστο σχεδιασμό των μετακινήσεων στο πλαίσιο του ευρύτερου αστικού ιστού, εξοικονομώντας για λογαριασμό μας χρόνο και χρήμα, μαζί με ό,τι μπορεί να σημαίνει για την ψυχική υγεία μας η αποφυγή της απανταχού ενεδρεύουσας συμφόρησης...

Η βέλτιστη διαδρομή...

Προφανώς, όλοι θα θέλαμε να πηγαίναμε στη δουλειά μας ή να επιστρέφαμε από αυτήν στο σπίτι σε χρόνο dt, γλυτώνοντας ή τουλάχιστον ελαχιστοποιώντας την ταλαπωρία των χρονοβόρων μετακινήσεων, ιδιαίτερα εκείνες τις ώρες που κάμποσες χιλιάδες άλλοι συμπολίτες μας θέλουν να κάνουν το ίδιο, με αποτέλεσμα ιδιωτικά αυτοκίνητα και μέσα μαζικής μεταφοράς να προχωρούν στους δρόμους με ρυθμό χελώνας, καταναλώνοντας άσκοπα βενζίνη και δοκιμάζοντας στην πράξη τις αντοχές του νευρικού μας συστήματος...

Η λύση «μπαίνω-στο-αυτοκίνητο-και-πάω-στη-δουλειά-μου» στις περισσότερες των  περιπτώσεων είναι πια «μη-λύση», καθώς αντί να αντιμετωπίζει τα κυκλοφοριακά προβλήματα, η χρήση ενός αυτοκινήτου με έναν μονάχα επιβάτη - τον οδηγό του - μέσα συμβάλλει σ' αυτά, τα συντηρεί και τα μεγενθύνει.

Πολύ καλύτερα αποτελέσματα, σε κερδισμένο χρόνο και χρήμα, θα έδινε - όπως λένε οι ειδικοί - μια πιο σύνθετη λύση, που θα αξιοποιούσε περισσότερα του ενός μεταφορικά μέσα, από ΙΧ και ταξί ως λεωφορεία, τρόλει και μέσα σταθερής τροχιάς (ειδικά μετρό, που η ως τώρα εμπειρία το έχει αναδείξει πρωταθλητή στην ταχύτητα), στο πλαίσιο μιας βέλτιστης διαδρομής. 

Η χάραξη αυτής της διαδρομής, όμως, ώστε να καλύπτει τα όποια κριτήρια θέτει ο καθένας μας (για παράδειγμα, κάλυψη στο λιγότερο δυνατό χρόνο, με το χαμηλότερο κόστος ή το μικρότερο απαιτούμενο χρόνο πεζοπορίας) δεν είναι καθόλου απλή υπόθεση, καθώς προϋποθέτει εξαντλητική έρευνα στο πεδίο, διαμόρφωση υποδομής γεωγραφικών δεδομένων, μελέτη των ειδικών συνθηκών που επικρατούν στο μέρος και το σύνολο, αλλά και κατάλληλες προσαρμογές, όπου αυτές κριθούν αναγκαίες.

...και πώς να την πετύχετε!

Κι εδώ κάνει την εμφάνισή του το Optitrans (προφανώς, συνδυασμός των λέξεων Optimum Transportation), μια εφαρμογή για υπολογιστές, ταμπλέτες και «έξυπνα» κινητά τηλέφωνα, η οποία φιλοδοξεί μέσα από τεχνολογίες αιχμής και με τη χρήση εξελιγμένων αλγορίθμων να προσφέρει ακριβώς αυτό: χάραξη βέλτιστων διαδρομών, με βάση συγκεκριμένα κριτήρια εκ μέρους του χρήστη.

Ευρωπαϊκό έργο, στο πλαίσιο του προγράμματος Gallileo (το οποίο χρηματοδότησε σε ποσοστό 75% τον ύψους 1,85 εκατομμυρίων € προϋπολογισμό του), το Optitrans είναι ουσιαστικά δημιούργημα του Εργαστηρίου Ολοκληρωμένων Συστημάτων του Ινστιτούτου Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών του ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος», που είχε και το ρόλο του συντονιστή.

Οι υπόλοιποι εταίροι είναι η ισπανική ΕΜΤ (ο ΟΑΣΑ της Μαδρίτης), ο τομέας Έρευνας & Ανάπτυξης της επίσης ισπανικής τηλεπικοινωνιακής Telefonica και η ιρλανδική εταιρία Avego, που ειδικεύεται σε εφαρμογές car pooling.

Κι αν αναρωτιέστε τι είναι αυτό, πρόκειται απλώς για το διαδοχικό μοίρασμα ενός αυτοκινήτου ανάμεσα σε δυο, τρεις ή και τέσσερις επιβάτες που πηγαίνουν περίπου την ίδια ώρα προς την ίδια κατεύθυνση (πχ. από τα σπίτια τους, που είναι όλα στην ίδια γειτονιά, προς τον κοντινότερο σταθμό του προαστειακού, κάθε πρωί), αντί να παίρνει ο καθένας το δικό του, σπαταλώντας καύσιμα...

Όσο για τη λειτουργία της εφαρμογής, ο χρήστης δεν έχει παρά να δηλώσει στην πρώτη σελίδα της είτε την έχει ανοίξει στο κινητό είτε στο tablet είτε στον υπολογιστή του, σημείο εκκίνησης και προορισμό, μαζί με τα κριτήρια στα οποία αναφερθήκαμε προηγουμένως, και να την αφήσει να υπολογίσει και να του προτείνει τον καλύτερο τρόπο για να φτάσει εκεί. 

Δοκιμασμένη λύση...

Το Optitrans δεν είναι «χθεσινό»... Δοκιμάστηκε διεξοδικά επί πολλούς μήνες, στις εξ ίσου δύσκολες με εκείνες της Αθήνας κυκλοφοριακές συνθήκες της Μαδρίτης, όπου έκανε πιλοτικά το ντεμπούτο του το φθινόπωρο του 2010, με στόχο τη μικρομετρική ρύθμισή του και την προσαρμογή (γιατί, άλλο η θεωρία κι άλλο η πράξη) στις δυσκολίες της πραγματικότητας.

Κι όπως δήλωσε στο TechnoΛογείν από τη Μαδρίτη (ας είναι καλά το Skype, έστω κι αν η ποιότητα της εικόνας που μας δίνει συχνά δεν είναι ό,τι καλύτερο) ο εκπρόσωπος της Telefonica R&D, Χοσέ Αντόνιο Χιμένεθ Ντελγάδο, οι αλγόριθμοι της εφαρμογής δούλεψαν ικανοποιητικά, οι προτεινόμενες διαδρομές στην ευρύτερη περιοχή της ισπανικής πρωτεύουσας αποδείχθηκαν σωστές και οι χρήστες έμειναν σε γενικές γραμμές ικανοποιημένοι από την απόδοσή της - αν και ζήτησαν κάποιες μικρο-βελτιώσεις στην αλλελεπίδραση χρήστη-εφαρμογής, οι οποίες ήδη έγιναν.

Λίγους μήνες αργότερα, τον Μάρτιο του 2011, η εφαρμογή έκανε το ντεμπούτο της στην Αθήνα, αρχικά για υπολογιστή και δυο μήνες αργότερα για κινητά και tablets με λειτουργικό Android, χρησιμοποιήθηκε εκτενώς στη διάρκεια των Special Olympics (των οποίων το έμβλημα φιλοξενεί με καμάρι στην ιστοσελίδα της), οπότε ξεκίνησε και η συνεργασία με τον Οργανισμό Αστικών Συγκοινωνιών Αθήνας, με ανταλλαγή δεδομένων (πρόσβαση σ' αυτήν θα βρείτε και μέσω της ιστοσελίδας του, στη διεύθυνση www.oasa.gr) , ενώ το Νοέμβρη του 2011 έκανε την εμφάνισή της και η έκδοση για iPhone.

...με πολλά πλεονεκτήματα

Εμείς, στην επίσκεψή μας στο «Δημόκριτο», είδαμε την εφαρμογή να λειτουργεί σε Java, σε Android, σε iOS, σε διάφορα κινητά και tablets, σε σταθερό και φορητό υπολογιστή, με την ίδια άνεση και ευκολία παντού.

Μιλήσαμε με τον υπεύθυνο του έργου, Δρα Στέλιο Θωμόπουλο και τους συνεργάτες του για την υποδομή που κρύβεται πίσω από την εφαρμογή και στηρίζει αδιάκοπα τη λειτουργία της, για το Σύστημα Γεωγραφικών Πληροφοριών που ανέπτυξαν οι ίδιοι οι ερευνητές του ΕΚΕΦΕ και τους επιτρέπει να αξιοποιούν τους ψηφιακούς χάρτες του όπως εκείνοι θέλουν, για τις πρόσθετες δυνατότητες χρήσης της σε περιπτώσεις κρίσης ή καταστάσεων έκτακτης ανάγκης (όπου μπορεί μέσα σε ελάχιστο χρόνο, να προτείνει εναλλακτικές διαδρομές για τα οχήματα της πολιτικής προστασίας, τα περιπολικά, τις πυροσβεστικές αντλίες ή τα ασθενοφόρα), για τη γενικότερη θετική επίπτωση που μπορεί να έχει η διευρυμένη χρήση της στην προστασία του περιβάλλοντος και την «πράσινη» ανάπτυξη.  Μόνο σ' εμάς, άραγε;

Εξαγώγιμο προϊόν...

Ασφαλώς, όχι! Μετά τη Μαδρίτη και την Αθήνα, το Optitrans ετοιμάζει τις βαλίτσες του και για άλλες πόλεις ανά τον κόσμο, με πρώτες υποψήφιες το Λονδίνο και την ευρύτερη περιοχή της Νέας Υόρκης, με δεκάδες άλλες να παίρνουν σειρά στη συνέχεια - τα δεδομένα μόνο λείπουν, από τους κατά τόπους φορείς, για την τοπική προσαρμογή της.

Άλλωστε, η έξωθεν καλή μαρτυρία - πέρα από την επιτυχημένη εφαρμογή σε Μαδρίτη και Αθήνα - υπάρχει: το Optitrans ήταν μια από τις 50 πρωτότυπες εφαρμογές (η επιλογή έγινε ανάμεσα σε 450 ερευνητικά έργα, τα οποία χρηματοδοτήθηκαν στο πλαίσιο ευρωπαϊκών προγραμμάτων, τα τελευταία χρόνια), που παρουσιάσθηκαν και εντυπωσίασαν στο Συνέδριο Καινοτομίας 2011, στις 5 και 6 Δεκεμβρίου, στις Βρυξέλλες...