"Έχουμε τα οργανικά ηλεκτρονικά, που ξεκίνησαν πριν από 20 χρόνια, για τα φωτοβολταϊκά, το φωτισμό, τις οθόνες, τα απλά κυκλώματα ...έχουμε τις μπαταρίες, τους σένσορες, όλα αυτά πάνω σε χιλιόμετρα ολόκληρα από φτηνά και εύκαμπτα υποστρώματα, επομένως γιατί να μην τα ολοκληρώσουμε, να πάμε σε πιο σύνθετες λύσεις, να βάλουμε μερικά από αυτά να συνεργαστούν και να κάνουμε τηλεπικοινωνιακά συστήματα;

Να βάλουμε τέτοια συστήματα στα ρούχα μας, που πολλά στηρίζονται έτσι κι αλλιώς σε πολυμερή, να αξιοποιήσουμε την ενέργεια που συγκεντρώνουμε κυκλοφορώντας όλη μέρα, να την αποθηκεύουμε σε μια ενσωματωμένη μπαταρία, ώστε να τη χρησιμοποιούμε για φωτισμό ...να βάλουμε και σένσορες στα ρούχα, να μας μετράνε τη θερμοκρασία, την πίεση, άλλα βιολογικά στοιχεία μας, ώστε να τα γνωρίζουμε εμείς, αλλά και να «χτυπάει καμπανάκι» στο γιατρό, αν χρειαστεί, αφού θα έχουμε ενσωματωμένα και συστήματα επικοινωνίας.

Η ενέργεια που παράγουμε ή τραβάμε από τον ήλιο δεν είναι μόνο για να τροφοδοτούμε το mp3 ή το κινητό, όπου κι αν είμαστε ...επαρκεί για να τροφοδοτήσουμε κι άλλες μικροσυσκευές, να «κατεβάσουμε» δεδομένα από το Internet ...ουσιαστικά να γίνουμε ένα αυτόνομο ενεργειακό σύστημα!

Το ίδιο μπορεί να γίνει και σ' ένα κτήριο... Γύρω στο 201520 αναμένουμε τα πρώτα πειραματικά αυτόνομα κτήρια, τα οποία θα μπορούν καθώς το κόστος της ενέργειας από τα φωτοβολταϊκά θα είναι πια χαμηλό- να παίρνουν ενέργεια από τον ήλιο, να την αποθηκεύουν σε μπαταρίες αυτής της τεχνολογίας που ήδη δουλεύουμε και να τη χρησιμοποιούν για φωτισμό, διαφημιστικά...

Κτήρια που θα είναι ενεργειακά, αλλά και επικοινωνιακά αυτόνομα! Κτήρια χωρίς ΔΕΗ, χωρίς καλωδιώσεις, κτήρια «έξυπνα», με αυτοματισμούς, χάρη σε τεχνολογίες που θα βασίζονται στα οργανικά ηλεκτρονικά..."

Ο «ευαγγελιστής» αυτής της νέας εποχής, που οι περιγραφές της μπορεί σήμερα να φαίνονται απίστευτες, αν όχι απόσπασμα από διήγημα επιστημονικής φαντασίας, αλλά ο ίδιος επιμένει πως θα γίνουν πράξη μέσα στα επόμενα πέντε δέκα χρόνια, είναι ο καθηγητής του τμήματος Φυσικής του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και ιδρυτής - διευθυντής του Ερευνητικού Εργαστηρίου Λεπτών Υμενίων, Νανοσυστημάτων & Νανομετρολογίας (LTFN), Στέργιος Λογοθετίδης, ο οποίος μίλησε πρόσφατα στο TechnoΛογείν για το «νέο, γενναίο κόσμο», που θα γνωρίσουμε τα αμέσως επόμενα χρόνια.

Οράματα με λόγου γνώση...

Κι όλα αυτά τα λέει έχοντας όχι μόνο «λόγου γνώση», αλλά και χειροπιαστές αποδείξεις ότι τα λόγια μπορούν όντως να γίνουν πράξη. Άλλωστε, αρκετά από αυτά έχουν ήδη υλοποιηθεί, σε πιλοτική βάση, από τους ερευνητές της ομάδας του, στις πανεπιστημιακές εγκαταστάσεις στη Θεσσαλονίκη, που θεωρούνται το βασίλειο των οργανικών ηλεκτρονικών.

Υλικών, δηλαδή, που βασίζονται σε ενώσεις άνθρακα και υδρογόνου και παρουσιάζουν ιδιότητες ημιαγωγών αντίστοιχες εκείνων στα ανόργανα υλικά, κυρίως στις ενώσεις του πυριτίου που αξιοποιούμε όλα αυτά τα χρόνια, με επιτυχία μεν, αλλά και σημαντικές δυσκολίες από πλευράς παραγωγής...

Το Εργαστήριο Νανοτεχνολογίας, όπως το ξέρουν όλοι στο ΑΠΘ, στελεχώνεται από 20 και πλέον νέους επιστήμονες, διαθέτει σύγχρονες τεχνολογικές υποδομές (αν και όχι αντάξιά τους κτηριακή υποδομή) και εξοπλισμό αξίας πολλών εκατομμυρίων ευρώ, ο οποίος αποκτήθηκε μέσα από ανταγωνιστικά ερευνητικά και αναπτυξιακά προγράμματα.

Καθοδηγεί πολλά ευρωπαϊκά προγράμματα (το πιο πρόσφατο, με την ονομασία Olatronics, ήταν αυτό που μας έφερε στη Θεσσαλονίκη) και θεωρείται ένας από τους 30-40 μεγάλους «παίκτες» (ερευνητικά κέντρα, ινστιτούτα ή εταιρίες) σ' αυτό τον τομέα, στην Ευρώπη.

Η σπουδαιότητα και η «έξωθεν καλή μαρτυρία» του, άλλωστε, αποδεικνύονται από τη συχνή συμμετοχή του σε διεθνείς εκθέσεις κι από την επιτυχία των συνεδρίων που διοργανώνει το ίδιο κάθε χρόνο, τα οποία συγκεντρώνουν την «αφρόκρεμα» των επιστημόνων του χώρου και γίνονται «θέατρο» σημαντικών συζητήσεων για την πορεία και τα προβλήματα του κλάδου, αλλά και ανακοινώσεων για όλες τις τελευταίες ανακαλύψεις.

Συνέχεια και συνέπεια

Σε αντίθεση με ό,τι συμβαίνει στην πολιτική, τουλάχιστον στη χώρα μας, στην έρευνα η συνέχεια και η συνέπεια είναι απαραίτητα στοιχεία, προκειμένου αυτή να δώσει καρπούς, βλέπε προϊόντα και υπηρεσίες που θα βελτιώσουν την ποιότητα της ζωής μας. Όλα γίνονται σε διαδοχικά βήματα - σαν τους ορειβάτες πρέπει να περνάς από τη μια κατάκτηση στην άλλη, χωρίς βιασύνες που μπορούν εύκολα να οδηγήσουν στην αποτυχία...

Το Olatronics είναι η μετεξέλιξη και η λογική συνέχεια προηγούμενων ερευνητικών προγραμμάτων, τα οποία συντόνισε το Εργαστήριο, που με τα αποτελέσματά τους «έστρωσαν το δρόμο» όχι μόνο γι' αυτό το έργο, αλλά και για όσα θα ακολουθήσουν στη συνέχεια.

Ο κ. Λογοθετίδης μνημονεύει το αμέσως προηγούμενο, το Flexonics (από τις λέξεις Flexible Electronics), που διήρκεσε τρισήμισι χρόνια και είχε ως στόχο τη δημιουργία εύκαμπτων υλικών, με υψηλό «φραγμό» έναντι της επίδρασης του περιβάλλοντος στα ηλεκτρονικά κυκλώματα, τα οποία φιλοξενούνται στο εσωτερικό τους.

Όμως, κι αυτό ήταν απόγονος κάποιου άλλου, του Transmach (από τις λέξεις Transparent Machine), που είχε ξεκινήσει το 2000, με αποστολή τη δημιουργία διάφανων μεμβρανών, οι οποίες αρχικά θα έδιναν λύση στην κάλυψη τροφίμων και φαρμάκων με υψηλό βαθμό προστασίας, αλλά μελλοντικά (όπως και έγινε, τελικά!) θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως υπόστρωμα για την κατασκευή εύκαμπτων φωτοβολταϊκών, αντί του σημερινού ακριβού και άκαμπτου γυαλιού, προκειμένου να αξιοποιηθούν οι εξαιρετικές ιδιότητες των νεόκοπων τότε και δημοφιλέστατων σήμερα, πολυμερικών ηλεκτρονικών.

Δρομολογώντας τις εξελίξεις

Βέβαια, όλα αυτά τα θαυμαστά δεν θα γίνουν αύριο... Το φως που μας δίνουν τα OLED δεν είναι ακόμα αρκετό, ούτε είναι φτηνό, αν και η τεχνολογία αυτή είναι πολύ πιο οικονομική στη λειτουργία της σε σύγκριση με τους συμβατικούς λαμπτήρες, όπου το μεγαλύτερο ποσοστό της ενέργειας που καταναλώνουν χάνεται σε θερμότητα και το μικρότερο πάει στη φωτοβολία!

Χρειάζεται ακόμα πολλή δουλειά, ερευνητική και επιστημονική, για να πάρουμε υλικά που θα έχουν τις κατάλληλες λειτουργικές ιδιότητες, είτε μόνα τους είτε σε συνδυασμό με άλλα. Υλικά που πρέπει να γίνουν πιο σταθερά (η περίπτωση της βελτίωσης του φραγμού αναφέρθηκε ήδη) και να αντέχουν στο χρόνο, ώστε σε συνδυασμό με τη μείωση της τιμής τους, λόγω των μελλοντικών οικονομιών κλίμακας- να κάνουν εφικτή τη χρησιμοποίησή τους από το ευρύ κοινό.

Χρειάζεται να δουλέψουν πάρα πολλοί φορείς, όμως, τα οφέλη θα είναι ανάλογα. Κι αυτό ισχύει, όπως μας επεσήμανε ο κ. Λογοθετίδης, πολύ περισσότερο για μικρές χώρες σαν τη δική μας που μπορούν, καθώς δεν απαιτούνται σημαντικές υποδομές και επενδύσεις αλλά εστίαση σε ένα συγκεκριμένο και περιορισμένο τομέα, να ανοίξουν εύκολα δρόμο στα νέα τεχνολογικά πεδία που θα δημιουργηθούν, με καινοτόμες δράσεις.

Δικτύωση και εξειδίκευση

Η στενή συνεργασία των ελληνικών ερευνητικών ιδρυμάτων (καλά αποτελέσματα και διακρίσεις στον ίδιο τομέα έχουμε, επίσης, από την Πάτρα κι από την Κρήτη) τόσο μεταξύ τους, όσο και με εταιρίες μπουτίκ, που κάθε μια εξειδικεύεται σε κάτι, μπορεί να αποδώσει καρπούς κι αυτό ως ένα βαθμό ήδη γίνεται από την πλευρά του Εργαστηρίου, όπως μας ενημέρωσε ο κ. Λογοθετίδης.

Με τη δικτύωσή τους δημιουργείται το κατάλληλο «οικοσύστημα» που, με ωφέλιμες για όλες τις πλευρές συνέργειες, θα μετουσιώσει τα αποτελέσματα της έρευνας σε καινοτόμα προϊόντα και υπηρεσίες, τα οποία θα περάσουν στην αγορά και θα αλλάξουν την καθημερινότητα των ανθρώπων.

Κι εκεί, ίσως, είναι που χρειάζεται κάποια καταλυτική επέμβαση εκ μέρους της Πολιτείας, η οποία πρέπει να ενημερωθεί για τις προοπτικές που ανοίγονται, ώστε να διευκολύνει και να υποστηρίξει όπου χρειάζεται, υπερβαίνοντας τα εμπόδια της γνωστής ελληνικής πραγματικότητας. Μόνον έτσι μπορεί να επιταχυνθούν οι ήδη δρομολογημένες εξελίξεις και να υλοποιηθούν οι αναγκαίες δράσεις καλύτερα και λιγότερο αγχωτικά, άρα να έχουν αυξημένες πιθανότητες επιτυχίας προς το συμφέρον όλων μας.