Τον τελευταίο καιρό, το όνομα της Ελλάδας συζητιέται για ένα λόγο που δεν μπορεί παρά να μας ξαφνιάζει ευχάριστα: Η δημιουργία του πρώτου Κέντρου Καινοτομίας Μικροηλεκτρονικής στην Αθήνα, πριν από λίγους μήνες, προκάλεσε αίσθηση στη διεθνή κοινότητα του χώρου, εκτενή δημοσιεύματα του ειδικού τύπου, αλλά και κλίμα αισιοδοξίας στα καθ' ημάς, καθώς είναι φανερό ότι ενισχύονται πλέον σημαντικά οι προοπτικές της χώρας μας σ' αυτόν τον τόσο καίριο τεχνολογικό τομέα.

Όχι πως μας έλειπαν οι επιτυχίες σε εταιρικό επίπεδο κάθε άλλο - αυτές υπήρχαν κι ήταν η «μαγιά» για τις πρόσφατες θετικές εξελίξεις. Όμως, ποιος μπορεί να αμφισβητήσει ότι η ισχύς (μαζί με την εξοικονόμηση πόρων, λόγω κοινής υποδομής) βρίσκεται εν τη ενώσει και ότι οι συνέργειες μεταξύ ομοειδών επιχειρήσεων με κοινούς στόχους μπορούν να αποδώσουν πολύ περισσότερο από ό,τι κάποιες μεμονωμένες προσπάθειες;

Το Κέντρο που στεγάζει τον πρώτο στη χώρα μας Καινοτόμο Συνεργατικό Σχηματισμό (Innovation Cluster), προπομπό και πιλότο μιας σειράς ανάλογων μελλοντικών πρωτοβουλιών στους χώρους των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, του Πολιτισμού μέσα από τη Γλωσσική Τεχνολογία και της Βιοτεχνολογίας- εγκαινιάστηκε στα μέσα Ιανουαρίου και συγκεντρώνει, κάτω από την ίδια στέγη, σ' ένα σύγχρονο κτήριο στο Μαρούσι, 19 ραγδαία αναπτυσσόμενες ελληνικές και ξένες εταιρίες υψηλής τεχνολογίας, με 200 εργαζόμενους εκεί κι 650 ακόμα, σ' άλλα μέρη της Ελλάδας.

Οι επιχειρήσεις αυτές που θεωρούνται πλέον σημαντική κρίσιμη μάζα- αναπτύσσουν πρωτογενώς καινοτόμα προϊόντα και τεχνολογίες αιχμής στον τομέα της μικροηλεκτρονικής σχεδίασης ημιαγωγών (chip design) και ενσωματωμένων συστημάτων.

Παράγουν δε, υψηλής ποιότητας εμπορεύσιμα αποτελέσματα, τα οποία εξάγουν προς την παγκόσμια αγορά, αφού το 80% της πελατειακής τους βάσης βρίσκεται στο εξωτερικό (δείτε εδώ περισσότερα για τις επιτυχίες των εταιριών μελών του cluster).

Από τις εταιρίες που συμμετέχουν στο πρώτο ελληνικό Κέντρο Καινοτομίας στη Μικροηλεκτρονική (και τους Ημιαγωγούς, που μοιραία εντάσσονται κάτω από την ίδια «ομπρέλα»), οι 17 είναι αμιγώς ελληνικές 4Plus, Alma Technologies, Analogies, Antcor, Bluedev, Diaplus, GDT, Globetech, Helic, inAccess Networks, Fasmetrics, Micrelec, Protia, Sciensis, Theon Sensors, Theta, Unibrain και οι δυο θυγατρικές πολυεθνικών εταιριών που εδρεύουν στις ΗΠΑ, Atmel και Bytemobile.

Όλες έχουν αναπτυχθεί είτε με ίδια κεφάλαια, είτε με επενδύσεις από την Ελλάδα και το εξωτερικό (τις πολυεθνικές μητρικές τους). Κι όλες είναι ταυτόχρονα συνεργάτες στην αλυσίδα παραγωγής της Μικροηλεκτρονικής, αλλά και ανταγωνιστές για κοινούς πελάτες/αγορές σε διεθνές επίπεδο ...

Φιλόδοξοι στόχοι

Οι στόχοι της ελληνικής Πρωτοβουλίας Τεχνολογικών Συνεργατικών Σχηματισμών (HTCI) είναι ιδιαίτερα φιλόδοξοι: επιδιώκει να λειτουργήσει ως καταλύτης για την ανάπτυξη νέων αλλά και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας υφιστάμενων καινοτομικών επιχειρήσεων έντασης γνώσης και εξαγωγικού χαρακτήρα οι οποίες δραστηριοποιούνται σε αυστηρά καθορισμένες θεματικές περιοχές τεχνολογίας, και κατ' επέκταση να συμβάλει στην ανάδειξη της Ελλάδας σε πόλο έλξης για ξένους επενδυτές.

Κι αν αυτά τα έχουμε ακούσει κατ' επανάληψη στο παρελθόν, χωρίς ουσιαστικό αντίκρισμα, στη συγκεκριμένη περίπτωση βλέπουμε πολλά θετικά στοιχεία, που προδιαθέτουν για την παραγωγή έργου...

Σε τέτοιου είδους εγχειρήματα, οι παράγοντες που παίζουν το σπουδαιότερο ρόλο, είναι οι άνθρωποι που τα «τρέχουν», η άνωθεν στήριξη, και οι διαθέσιμοι οικονομικοί πόροι. Ως προς το πρώτο, «Πυρήνας» της ομάδας, τρεις άνθρωποι με πλούσιες εμπειρίες (σπουδές, εργασία, διδασκαλία) στο εξωτερικό: ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Πατρών, Βασίλης Μακιός, αντιπρόεδρος του Ερευνητικού Κέντρου «Αθηνά» και σήμερα γενικός διευθυντής του HTCI, ο Δρ. Χόρχε Σάντσεθ-Παπασπηλίου, διευθυντής Στρατηγικού Σχεδιασμού & Ανάπτυξης, και ο Δρ. Νίκος Βογιατζής, διευθυντής Τεχνολογίας & Επιχειρησιακών Λειτουργιών.

H ιδέα του έργου ξεκίνησε αρχικά το 2004, στο πλαίσιο ανοιχτής διαδικασίας διαβούλευσης του e-business forum, με αντικείμενο τη δημιουργία Τεχνολογικών Κέντρων Αριστείας μέσω του εργαλείου των Συνεργατικών Σχηματισμών (Clusters) στην Ελλάδα. Τα τελικά συμπεράσματα της διαβούλευσης του eBusiness Forum, σύμφωνα με τα οποία οι Συνεργατικοί Σχηματισμοί μπορούν να αποτελέσουν -παρότι φιλόδοξο και ριψοκίνδυνο εγχείρημα- ένα εξαιρετικό εργαλείο ανάπτυξης, παρουσιάστηκαν σε υψηλόβαθμα στελέχη και στην ηγεσία του υπουργείου Ανάπτυξης, που έδωσε το «πράσινο φως» για τη δημιουργία του HTCI και την έναρξη της υλοποίησης του αντίστοιχου προγράμματος στα μέσα του 2006 στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Ανταγωνιστικότητα» από τη Μονάδα Ανάπτυξης Ελληνικών Τεχνολογικών Συνεργατικών Σχηματισμών του Ερευνητικού Κέντρου «Αθηνά».

Σ' ό,τι αφορά στη στήριξη, ο γενικός γραμματέας Έρευνας & Τεχνολογίας, καθηγητής Γιάννης Τσουκαλάς, ο ειδικός γραμματέας για την Ανταγωνιστικότητα, Σπύρος Ευσταθόπουλος, και οι συνεργάτες τους προώθησαν ιδιαίτερα ο κ. Μακιός «έχει να το λέει» για την ταχύτητα με την οποία στήθηκαν τα αναγκαία «πλαίσια»- αυτό το πρωτοποριακό εγχείρημα μεγάλης τεχνολογικής εξειδίκευσης, που αποτελεί παράδειγμα σύμπραξης δημόσιου-ιδιωτικού τομέα, υπό την «ευλογία», βεβαίως, του υπουργού Ανάπτυξης, κ. Σιούφα και του υφυπουργού κ.Παπαθανασίου.

Όσο για τους πόρους κι αυτοί είναι εξασφαλισμένοι: το Κέντρο είναι ενταγμένο στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Ανταγωνιστικότητα» του υπουργείου Ανάπτυξης (Δράση 4.6.3 "Συνεργατικοί Σχηματισμοί") και θα ενισχυθεί από αυτό στα πρώτα του βήματα. Η συνολική χρηματοδότηση φτάνει τα 9,5 εκατ. €, για δύο χρόνια, τα οποία προέρχονται από εθνικούς πόρους, από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης και από ιδιωτικά κεφάλαια των επιχειρήσεων που συμμετέχουν σ' αυτό.

Θετικός ο αντίκτυπος

Δεν είναι καθόλου τυχαίο το γεγονός ότι το περιοδικό Electronic Engineering Times Europe (EE-Times Europe), ένα από τα μεγαλύτερα και παλαιότερα παγκοσμίως περιοδικά στον τομέα της Μικροηλεκτρονικής και της Ηλεκτρονικής Μηχανικής, αφιέρωσε τέσσερα άρθρα στις εξελίξεις στην Ελλάδα στον τομέα της Έρευνας & Ανάπτυξης και στη δημιουργία του Κέντρου Καινοτομίας Μικροηλεκτρονικής.

Τονίζει δε, χαρακτηριστικά ότι «αποφασισμένη να εξασφαλίσει ανταγωνιστική περιφερειακή θέση σε μια ολοένα και πιο παγκοσμιοποιημένη αγορά ηλεκτρονικής, η Ελλάδα προωθεί μια εθνική τεχνολογική πρωτοβουλία η οποία εστιάζεται στους ημιαγωγούς, τη μικροηλεκτρονική και τα ενσωματωμένα συστήματα».

Πολύ περισσότερο, όταν αυτή η πρωτοβουλία έχει ισχυρούς συμμάχους, όπως το Ίδρυμα Sophia Antipolis της Γαλλίας, του οποίου ο πρόεδρος, γερουσιαστής Λαφίτ, υπέγραψε ήδη μνημόνιο πολύπλευρης συνεργασίας με το HTCI.

Ούτε είναι τυχαία η παρουσία τόσων διεθνών προσωπικοτήτων (όπως ο διευθυντής της 9μελούς Ευρωπαϊκής Ένωσης Βιομηχανίας Ημιαγωγών, Δρ. Μάρτιν Σπετ, ο εκπρόσωπος της Γενικής Διεύθυνσης Επιχειρήσεων & Βιομηχανίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, αρμόδιος για τους συνεργατικούς σχηματισμούς, Δρ. Νίκος Πανταλός, το μέλος του Δ.Σ του Marfin Financial Group, Δρ. Κωστής Λως, και το μέλος της Γνωμοδοτικής Επιτροπής του HTCI, καθηγητής στο INSEAD και το Πανεπιστήμιο Πειραιώς, Σπύρος Μακριδάκης) και θερμών μηνυμάτων απ' όσους δεν μπόρεσαν (όπως ο πρόεδρος της Ένωσης Βιομηχανίας Ημιαγωγών των ΗΠΑ, Τζορτζ Σκάλις) να παραβρεθούν, στα εγκαίνια του Κέντρου, στις 17 Ιανουαρίου.

Το μέλλον ευοίωνο...

Ξεφυλλίζοντας το «υλικό» που μου έδωσαν από το HTCI, προκειμένου να ετοιμάσω αυτό το μικρό αφιέρωμα, είδα στην πρώτη σελίδα της βασικής παρουσίασης δεκάδες λέξεις διαφορετικών μεγεθών σε κόκκινο (το χρώμα τους) φόντο, που έμοιαζαν «ατάκτως ερριμμένες». Διαβάζοντάς τες, κατάλαβα πως δεν ήταν...

Αντίθετα, εξέφραζαν το «πιστεύω» των ανθρώπων τους. Μεταφέρω μόνο αυτές που ξεχώριζαν λόγω μεγέθους: καινοτομία, συμπληρωματικότητα, συνεργασία, συμμετοχή, ένωση, πρόοδος, κύτταρο, τοπικός, παγκόσμιος, ανάπτυξη, χαρά δημιουργίας, πυρήνας, εφευρετικότητα, πολυφωνικότητα, δίκτυο, διαδίκτυο...

Οι οιωνοί, λοιπόν, είναι άριστοι. Μένει να δούμε αν θα επαληθευτούν στην πράξη, όμως κάτι στο βλέμμα των ανθρώπων που συνάντησα στο Μαρούσι, κάτι στην επιθυμία τους να ξαναδημιουργήσουν όπως μου έλεγαν- τη «Σχολή των Αθηνών», όπου οι επιστήμονες θα ψάχνουν μαζί το καινοτόμο και το διαφορετικό, που πρώτα απ' όλα φέρνει ευχαρίστηση στους ίδιους και μετά ανάπτυξη και πλούτο, μου λέει πως αυτό τελικά θα γίνει...

Κι ίσως τελικά, η Ελλάδα καταφέρει, αξιοποιώντας κατάλληλα τις συνέργειες, να υλοποιήσει το παλιό όνειρο και να αποτελέσει έστω και καθυστερημένα- το στρατηγικό σύνδεσμο της Ευρώπης με τις αναδυόμενες αγορές των Βαλκανίων, της Μαύρης Θάλασσας, της Ανατ. Ευρώπης και της Ανατ. Μεσογείου.